ترجمه های باور نکردنی

قسمت اول ( آیا غوره نشده مویز می شیم ؟)

قسمت دوم :

 
همه ی اینها برای چه؟ برای اینکه دموکرات شده ایم، یعنی اینکه دموکراس و آزادی را در این مورد هم به غلط تعبیر کرده ایم. در عهد دموکراسی و آزادی قلم راست است که همه کس حق نوشتن دارد، ولی در ممالک دموکرات و در این امر هم که نوشتن باشد قاعده و حساب در کار است و هر کس که برای عموم چیزی می نویسد و منتشر می کند برحسب میزان و ملاک صحیح عمل میکند.

البته :

«هنوز گویندگان هستند اندر عراق

که قوت ناطقه مدد از یشان برد»

 
کسانی هم هستند که صحیح و سلیس و با معنی می نویسد، اما اولا عده ی اینگونه اشخاص بقدری کم ست که چون قطرهای باران در دامن بیابان کمند، و مثل دانه های ارزن در ریگزار ناپدیدند، و ثانیاً فقط معدود قلیلی از این زمره ی نادر هستند که به کار نویسندگی به جهت مجلات اعتنا دارند. و مخصوصاً درین ایام که متصل جریده و مجله است که مثل شبدر و قارچ از زمین میروید واقعاً تمیز به کلی از میان برخاسته و فهمیدن مندرجات این مطبوعات حقیقتا مشکل شده است. و برای خارجی هائی که اصلاً قوه ی تشخیص فارسی مفهوم و نامفهوم و فارسی صحیح و مغلوط را ندارند همه ی این نویسندگان لابعد و لا یحصی در یک حکم اند، و درست حکایت آن دو زن حاجی شده است که یکی شان قبای حریر برای شوهر دوخته بود و دیگر قبای کرباس اما مردم که آنها را دیدند گفتند «قبا سفید قبا سفیده»!
کسانی هم هستند که صحیح و سلیس و با معنی می نویسد، اماعده ی اینگونه اشخاص بقدری کم ست که چون قطرهای باران در دامن بیابان کمند، و مثل دانه های ارزن در ریگزار ناپدیدند... 
بدبختی بزرگتر در این ست که هر کس به فارسی صحیح چیز بنوسید می گویند که به سبک خاقان مغفور می نویسد، و هر کس بگوید باید درست چیز نوشت به او جواب می دهند که امروز دیگر نمی شود به زبان عهد خاقان مغفور چیز نوشت. زبان عهد خاقان مغفور که سهل است، حتی زبان عصر ملکشاه سلجوقی هم امروز بر هر فارسی زبانی مفهوم تر از غالب عباراتی ست که در بعضی از جراید ما دیده می شود. اگر باور نمی کنید در این چند نمونه ای که از جراید و مجلات تازه استخراج شده است دقت بفرمائید».
ابتدا بعضی از ترجمه هائی که از زبانهای خارجی شده است:
«نبرد ناوانگلیسی در روی کاغذ غرق شده است» - یعنی چه؟
«مدت جنگ را بطول انجامند» -ماشاءالله
«نه تنها باعث تعویق عملیات در جبهه ی جنگ است بلکه تا حدی خطوط ارتباطیه ی پشت جبهه ی جنگ را نیز بتعویق انداخته» - خطوط ارتباطیه را به تعویق انداخته؛ ان شاءالله!
«در شمال باختری جناح آلمان که از کراکوی حمایت می کند» - آخر کدام فارسی زبان یا سریانی زبانی این را میفهمد!
«نهضت جدید از هدف اخلاقی صمیمی و نیروی متعصبانه ای برخوردار است» آن ذره بین مرا بیار ببینم چه میخواهد بگوید؛
 
یک عبارت دیگر هم برای شما نقل میکنم؛ ولی قبلا باید عرض کنم که یک کلمه ی غلط در این عبارت نیست و با اصل انگلیسی هم لفظاً مطابقست، منتهی اینکه مترجم چون معنای اصل را درست نفهمیده و چون استعداد ادا و بیان معنی را نداشته، ترجمه ی لفظ به لفظی کرده است که اگر سه چهار بار بخوانید و با سبک بیان انگلیسی هم آشنا باشید می توانید بفهمید که نویسنده ی اصلی چه می خواسته است بگوید، ولی کسی که این دو شرط در او جمع نباشد با هیچ رمل و اصطرلابی هم به مقصود پی نمی برد. عبارت این است:
«نهضت جدید از هدف اخلاقی صمیمی و نیروی متعصبانه ای برخوردار است» آن ذره بین مرا بیار ببینم چه میخواهد بگوید؛
«در این قسمت تدبیری تازه و متسحسن بکار برده شده که عبارت از دو آهنگ دسته جمعی بیم و امید است و درجاتی که هرچیزی غیر مرئی بوده و دیده ی جان اسنان فقط از راه گوش قادر به تشخیص اوضاع میشود چنین تدبیری بسیار بموقع و دلپسند می باشد. معهذا با وجود اعتذار جدی که مک نیس به عمل می آورد خواهی نخواهی چنین نتیجه گرفته می شود که نه تنها محدودیت شرایط رادیوئی بلکه کامل نبودن تشخیص استفاده های ممکنه از رادیو نیز در کیفیت متن دخیل بوده و آن را تا حدی غیرمهم نشان میدهد. روزی که قریحه سرشار شاعری مانند مک نیس چنان به کار افتد که از این وسیله ی تازه به حد کمال استفاده کرده و حتی از حدود آن نیز آنسوتر بگذرد قهرا پس از انجام نمای در رادیو اثری محکم تر از کتاب فعلی در عالم ادب به جای میماند».
آقای مترجم این عبارات را برای روزنامه خوانها نوشته ولی انصافا آیا شما از این عبارت چیزی فهمیدید؟ درست حکایت آن گفته ی معروف ست که مفرد اتش درست است اما مرده شو ترکیبش را ببرد! خدا پدر ظهیر فاریابی را بیامرزد که حتی وقتی هم میخواست عمداً شعر بی معنی بگوید باز باین مهملی از آب در نیامده است: «روزی که موش پرد در ناودان کعبه، عنبرفشان زر او تریاک وار گردد». آدم اگر برای خود یا عمه و خاله اش چیزی می نویسد اجباری ندارد که مطابق قرار داد و تبانی عموم اهل زبان عمل کند، ولی اگر مهمترین وقایع عالم را یک نفر به انگلیسی ترجمه کند و این اندازه نامفهوم باشد در انگلستان هیچ روزنامه ای آن را چاپ نمی کند – به جهت اینکه ناشر روزنامه میخواهد که مندرجات جریده بر خوانندگان مفهوم باشد.

ادامه دارد ...مجتبی مینوی
تنظیم برای تبیان : زهره سمیعی

ترجمه های باور نکردنی

  

فراسوی ترجمه

سیری در ترجمه های فارسی قرآن (5)

 

اشاره:

سلسله نوشتار " فراسوی ترجمه " تلاش دارد تا با مطالعه مورد پژوهانه، گزارشی توصیفی و  تاریخی از ترجمه های قرآن به زبان فارسی و سیر تحول ترجمه نگاری قرآن را ارائه نماید. در هر شماره از این سلسله، به تفکیک هر قرن، ترجمه های قرآن مربوط به همان سده، معرفی و تبیین می شود.
 

قران آکادمی تاجیکستان (قرن 7 هـ.ق)

این نسخه با شماره 5570 در انستیتوی شرق شناس و میراث خطی آکادمی علوم تاجیکستان نگهداری می شود. این اثر دارای 526 صفحه است و شامل اکثر آیات قران است. دکتر گرمارودی که بخشی از این ترجمه را باز نویسی و تصحیح کرده معتقد است با توجه به ویژگی های ظاهری و زبانی این نسخه نباید فاصله آن به ما از هشت قرن کم تر باشد.1 بنابراین نظر، تاریخ کتابت این اثر حداکثر قرن هفتم هجری است. وی بخشی از ویژگی های این ترجمه را که قدمت آن را می رساند در 14 بند بر شمرده است از جمله می توان به کار برد لغات مهجور مانند کلمه" چپلک "بجای" نطفه" و رعایت ساختار زبان عربی در جمع بستن کلمات و هماهنگی صفت و موصوف اشاره کرد.2 این اثر بسیار بدیع که دارای فواید زبان شناختی ارزشمندی است ترجمه ای کاملاٌ تحت اللفظی است و ساختار زبان عربی را در جمله بندی رعایت کرده است.

قرآن مترجم 315 6 (قرن 7 هـ.ق)

قران مترجم 6315 آستان قدس رضوی، شامل نصف قران مجید یعنی از ابتدای سوره فاتحه تا پایان سوره کهف است. این ترجمه دارای نثری سلیس و روان است و به ترجمه های تاریخدار کهن شباهت فراوان دارد. از این رو است که آن را در مجموعه قرآن های ترجمه شده در قرن هفتم به حساب آورده اند.3 این نسخه به سبب برخورداری از خطی خوانا و زیبا و لهجه و تلفظی کهن اهمیت خاصی دارد. تلفظ برخی از کلمات مستعمل امروزی نیز در حوزه کتابت این ترجمه نمایان است.4
این ترجمه که به قلم مخدوم لطف الله بن مخدوم نعمت الله ، معروف به مخدوم نوح(911ـ 998ه.ق)انجام گرفته است نخستین ترجمه قران در شبه قاره هند است که حدود دویست سال پیش از ترجمه شاه ولی الله دهلوی صورت گرفته است

شریف لاهیجی ( 1086 هـ . ق )

تفسیر شریف لاهیجی در قرن یازدهم هجری توسط بهاءالدین محمد بن شیخ علی شریف لاهیجی تالیف شده است او از دانشوران شیعی امامی است این تفسیر را در سال 1086 هـ . ق به رشته تحریر در آورده است.5
وی هدف خود را از نگارش این اثر ارائه تفسیری ساده و مورد اعتماد در مذهب امامیه برای برادران ایمانی می داند که شواغل و موانع روزگار آنها را محروم از تحصیل علوم دینی کرده و خود را نیازمند به ترجمه قرآن می دانند اما در حقیقت این کتاب ترجمه نیست و مباحث آن فراتر از ترجمه است.6 روش مفسر بدین گونه است که هر آیه را به عبارات کوتاه تقسیم می کند و پس از ترجمه به تفسیر مختصر آن می پردازد. ترجمه آیات نه مقید به لفظ و پایاپای کلمات است نه از چهار چوب کلمات خارج شده و شکل تمام و کامل تفسیر را پیدا می کند. عبارات ساده و روان و خالی از تعقید آن برای همگان قابل درک است.7

قرآن مترجم شماره 1089 (759 هـ.ق)

در بخش نسخ خطی کتابخانه آستان قدس رضوی قرآن دستنویسی به شماره 1089 از مترجمی ناشناخته وجود دارد. این اثر که بر آن تاریخ 759 هجری قمری درج شده است، ترجمه ای کامل از قرآن کریم در 953 صفحه می باشد که توسط محمد بن ابراهیم بن محمد ملقب به منجم الثوری کتابت شده است .
این اثر ترجمه ای محکم و استوار و خالص از قرآن و به روش تحت اللفظی است.8 البته چون مترجم تعمد داشته که تا سر حدّ امکان تمام کلمات قرآنی را به فارسی برگرداند، گاه مجبور شده کلمات قرآنی ای را که در فارسی، معادل نداشته با یک عبارت و گاه یک جمله معنی کند.9 ترجمه ذیل آیات مشخص نیست که از کاتب است و یا از روی نسخه ای قدیمتر، گر چه پاره ای از قرائن نشان می دهد که زبان این ترجمه باید به دوره های مقدم بر زبان کتابت متعلق باشد.10 مترجم غیر از مواقعی که مفرّی نداشته توضیحات تفسیری داخل شده در متن ترجمه ندارد. البته حواشی تفسیری در حاشیه برخی آیات دارد. از جمله در حاشیه آیه 2 سوره مجادله، ظهار را توضیح می دهد.11 و در مؤخره کتاب، جدول اسماء الله را نیز دارد.12
 

تفسیر گازر(قرن 9 هـ.ق)

تفسیر گازر یا "جَلاء الاذهان و جِلاء الاحزان،" تالیف شیخ ابوالمحاسن حسین بن حسن جرجانى از دانشمندان شیعى قرن نهم یا دهم هجرى است. این تفسیر و ترجمه در واقع تلخیص تفسیر ابوالفتوح رازى است، که از نثرى روان و پخته برخوردار است. مى‏توان گفت از قرن چهارم تاهشتم، او در شمار معدود کسانى است که بخشى از آیات الهى را به فارسی روان - نه به صورت معادل‏یابى و حفظ ساختار عربى- ترجمه کرده است.13 البته در این تفسیر به همان اندازه که عبارات فارسی تر شده اند ، کلمات عربی گردیده اند.14
 

تفسیر مواهب علیه (899 هـ.ق)

تفسیر مواهب علیه معروف به "تفسیر حسینى" اثر حسین کاشفى سبزوارى متعلق به قرن دهم هجری است و تاریخ تألیف آن را 899 قمرى ذکر کرده‏اند. در قسمت های ترجمه ای این اثر ، شباهت هایی با ترجمه های کهن هست ، اما هیچگاه تقلید در کار نیست . از نظر ساختار تابع نحو عربی است.15 و از نظر واژگان گرایش او به کاربرد کلمات عربی بیش از ترجمه های گذشته است .
 

ترجمه فارسی مخدوم نوح (قرن 10)

این ترجمه که به قلم مخدوم لطف الله بن مخدوم نعمت الله ، معروف به مخدوم نوح(911ـ 998ه.ق)انجام گرفته است نخستین ترجمه قران در شبه قاره هند است که حدود دویست سال پیش از ترجمه شاه ولی الله دهلوی صورت گرفته است.16 مترجم در این اثر به بیان نکات تفسیری توجه ویژه ای داشته است و تقریباٌ در تمامی آیات نکات تفسیری و توضیحی را در لابلای ترجمه و البته بین هلالین، بیان کرده است.(همان،143)مثلا ٌ در ترجمه "و الفجر" نوشته است: بحق صبح (یا نماز صبح،یا صبح اول محرم یا ذی الحجه) از ویژگی های این ترجمه، روانی و سادگی آن است مترجم مطالب را با زبانی بسیار سهل و آسان ارائه کرده است.17 این ترجمه از طرف انجمن ادبی هند،به مناسبت آغاز پانزدهمین قرن هجری به کوشش ابو سعید غلام مصطفی قاسمی انتشار یافته است.


 
نویسنده: محمد خامه گر
جهرمی زاده_گروه دین و اندیشه تبیان


[1] - بنیات، سال ششم،شماره 31 ،ص 111
[2] - همان،ص 112 و 113
[3] - فهرست نسخ خطی قرآن های مترجم کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، ص
[4] - میراث جاویدان، شماره سوم، ص 24
[5] - الشریف لاهیجی، بهاءالدین محمد شیخ علی، تفسیر شریف لاهیجی، با مقدمه و تصحیح میر جلال الدین حسینی ارموی (محدث)، 1363، شرگت چاپ و انتشارات علمی، تهران.
[6] - سیر تطور تفاسیر شیعه، ص 109.
[7] - سیر تطور تفاسیر شیعه، ص 110.
[8] - بررسی یک قرآن مترجم ،ص 151
[9] - همان، ص /168
[10] - همان، ص159
[11] - همان، ص166
[12] - همان،ص 153
[13] - دانشنامه جهان اسلام، ج 7، ص 82
[14] - تاریخ ترجمه از عربی به فارسی ،ص215
[15] - تاریخ ترجمه از عربى به فارسى، ج 1، ص 233
[16] - بنیات شماره 3،ص 140
[17] - همان ،ص143
 

ترجمه قرآن مخدوم نوح(سیری در ترجمه های فارسی قرآن5)

  

» مصاحبه ای منتشر نشده از آیت الله معرفت 2
» عکاسی در مریخ: تصاویر استثنایی مدارگرد مریخ از فونیکس
» ضمیمه کلیک جام جم شماره 275
» خاطره
» نرخ جدید بلیت‌های مترو
» تصویر زنی که آهنربا است !
» لزوم داشتن دوست در زندگی
» ورزش برای کسانی که به علت اختلال های شریانی از درد پا رنج می برند مفید است
» دیگر نگران بدنه خودروی خود نباشید!
» فضیلت ماه رمضان

» خرید شارژ ایرانسل
» عکسهای جالب
» بازی آنلاین
» دختر ایرانی
» دانلود نرم افزار موبایل
» عکس زیبا
» عکسهای جنجالی و خفن
» اس ام اس و جوک جدید
» خرید پستی فروش پستی

نرخ طلا و ارز	تغییر
انس جهانی به دلار
گرم طلای 18 در بازار
سکه بهار آزادی
سکه امامی
سکه نیم
سکه ربع
سکه گرمی
دلار آزاد
یورو آزاد

  FEED